Με αφορμή τον σημερινό εορτασμό
της πρωτομαγιάς, η στήλη politically
correct σχολιάζει γύρω από το
περιεχόμενο και το νόημα της
εργατικής πρωτομαγιάς:
Η πρώτη του Μάη θεωρείται η
παγκόσμια ημέρα-σύμβολο για τους
κοινωνικούς αγώνες της εργατικής τάξης
για τη διεκδίκηση των αιτημάτων της.
Σε συμβολικό αλλά και σε ουσιαστικό
επίπεδο, η πρώτη του Μάη αναφέρεται
στη μεγάλη απεργία των εργατικών
συνδικάτων στο Σικάγο το 1886. Είναι
η εποχή όπου η ταχύτατα
αναπτυσσόμενη, λόγω της ανάπτυξης
της βιομηχανίας, σε μέγεθος εργατική
τάξη ζούσε και εργαζόταν κάτω από
άθλιες συνθήκες: χωρίς ρυθμισμένο
ωράριο, ατελείωτες ώρες εργασίας,
εργασία ακόμα και τις Κυριακές, χωρίς
εργασιακά δικαιώματα, χωρίς
στοιχειώδη παιδεία, υγεία, κοινωνική
ασφάλιση, κοινωνική πρόνοια.
Σε αυτό το πλαίσιο τα εργατικά
συνδικάτα και οι εργατικές ενώσεις
προσανατολίζονται σε έντονα πολιτική
δράση, καθώς οι ιδιοκτήτες των μέσων
παραγωγής, σε άμεση συνεργασία με τις
κυβερνήσεις των βιομηχανικά
αναπτυγμένων χωρών αντιδρούν
μπροστά σε οποιαδήποτε παραχώρηση
οικονομικών και κοινωνικών
δικαιωμάτων.
Έτσι, το 1884 στο συνέδριο της
Αμερικανικής Ομοσπονδίας Εργασίας
αποφασίστηκε ύστερα από τις
επιτυχημένες διεκδικήσεις των εργατών
στον Καναδά το 1872, η διοργάνωση
απεργιακών κινητοποιήσεων δυο
χρόνια αργότερα την 1η Μαΐου 1986 με
κεντρικό άξονα το Σικάγο, το
μεγαλύτερο τότε βιομηχανικό κέντρο
στις ΗΠΑ. Πραγματικά την Πρωτομαγιά
του 1986 ημέρα Σάββατο, 400.000
άνθρωποι από 1.200 εργοστάσια
συμμετείχαν στις απεργίες σε όλη την
χώρα, και πάνω από 90.000 στο Σικάγο
στην πλατεία Haymarket με βασικό
αίτημα η μείωση των ωρών εργασίας
και σύνθημα «Οχτώ ώρες δουλειά, οχτώ
ώρες ανάπαυση, οχτώ ώρες ύπνο».
Η αστυνομία διατάσσει να διαλυθεί η
συγκέντρωση. Ακολουθούν αντιδράσεις
και μια βόμβα σκάει στους
αστυνομικούς οι οποίοι πυροβολούν
τους συγκεντρωμένους χωρίς καμιά
διάκριση, με αποτέλεσμα μεγάλο αριθμό
νεκρών. Επιπρόσθετα, στη δίκη που
ακολούθησε, οκτώ συνδικαλιστές
καταδικάστηκαν σε απαγχονισμό για τη
βομβιστική επίθεση που προκάλεσε το
θάνατο του αστυνομικού. Το βασικό
επιχείρημα του εισαγγελέα, Τζούλιους
Γκρίνελ, ήταν ότι οι λόγοι των
συγκεντρωμένων επηρέασαν τον
βομβιστή…
Η διεθνής προβολή αυτής της δίκης
δημιούργησε τα θεμέλια της Εργατικής
Πρωτομαγιάς ως η Παγκόσμια Ημέρα
των Eργατών, η οποία καθιερώθηκε στις
20 Ιουλίου 1889 κατά τη διάρκεια του
ιδρυτικού συνεδρίου της Δεύτερης
Διεθνούς στο Παρίσι.
Στην Ελλάδα η πρώτη μαζική εργατική
κινητοποίηση περίπου 2000 εργατών
πραγματοποιήθηκε στο Παναθηναϊκό
Στάδιο το 1893 και οργανώθηκε από
τον Σοσιαλιστικό Σύλλογο του Σταύρου
Καλλέργη. Τα βασικά αιτήματα της
κινητοποίησης ήταν: θεσμοποίηση του
οχταώρου, καθιέρωση της Κυριακής ως
αργία και θεσμοποίηση της κρατικής
ασφάλισης για τα θύματα των
εργατικών ατυχημάτων. Το 1911, στη
Θεσσαλονίκη η Φεντερασιόν
διοργανώνει την εργατική Πρωτομαγιά.
Οι αστυνομικές δυνάμεις επεμβαίνουν
και συλλαμβάνουν τους πρωτεργάτες,
ανάμεσα σΆ αυτούς τον Μπεναρόγια, ο
οποίος εξορίζεται στη Σερβία.
Το 1936 πραγματοποιείται ο μεγάλος
αγώνας των καπνεργατων στη
Θεσσαλονίκη. Ο αγώνας ξενικά τον
Φεβρουάριο με κατάληψη ενός
εργοστασίου ύστερα από την απόρριψη
των αιτημάτων των εργατών και
συνεχίστηκε με συμπαράσταση
καπνεργατών από άλλα εργοστάσια.
Εναντίον των διαδηλωτών
επιστρατεύονται όχι μόνο η αστυνομία
αλλά και ο στρατός. Σε μια
συγκέντρωση στη διασταύρωση
Εγνατίας και Βενιζέλου, χωροφύλακες
πυροβόλησαν και σκότωσαν 8 εργάτες.
Το συνολικό αποτέλεσμα της
σύγκρουσης είναι 12 νεκρούς και 300
τραυματίες. Οι δολοφονίες των εργατών
ήταν η έμπνευση του Γιάννη Ρίτσου για
τον «Επιτάφιο»: «Μέρα Μαγιού μου
μίσεψες, μέρα Μαγιού σε χάνω άνοιξη
γιε που αγάπαγες
κι ανέβαινες απάνω…»
Την 1η Μαΐου 1944 ο κατοχικός
στρατός των Γερμανών, εκτέλεσε 200
Έλληνες αγωνιστές στο σκοπευτήριο της
Καισαριανής. Ο Νίκος Μαριακάκης, ένας
απ' τους 200, έγραψε στο σημείωμα που
άφησε: «Καλύτερα να πεθαίνει κανείς
στον αγώνα για τη λευτεριά, παρά να
ζει σκλάβος».
Την 1η Μαΐου 1976 σκοτώνεται ο
Αλέκος Παναγούλης σε αυτοκινητιστικό
δυστύχημα με πολλά ερωτηματικά για
το αν ήταν ατύχημα ή δολοφονία. Ο
Παναγούλης υπήρξε το σύμβολο της
αντίστασης κατά της δικτατορίας για
την απόπειρα δολοφονίας εναντίον του
Γ. Παπαδόπουλου: «Δεν επιδίωξα να
σκοτώσω έναν άνθρωπο. Δεν είμαι
ικανός να σκοτώσω έναν άνθρωπο.
Επιδίωξα να σκοτώσω έναν τύραννο»,
όσο και για την αλύγιστη στάση του στα
βασανιστήρια στο Ειδικό Ανακριτικό
Τμήμα της Ελληνικής Στρατιωτικής
Αστυνομίας (ΕΑΤ-ΕΣΑ) και στις φυλακές
στο Μπογιάτι. Ο «Ένας άντρας» με
βάση το βιβλίο της Οριάνα Φαλάτσι δεν
πρόλαβε να δημοσιοποιήσει τα στοιχεία
για τη συνεργασία μελών του πολιτικού
κόσμου με τη δικτατορία. Μας άφησε
όμως παρακαταθήκη τους αγώνες του
για δημοκρατία και κοινωνική
δικαιοσύνη και ανάμεσα στα άλλα το
τραγούδι Πάλης Ξέκινημα που έγραψε
με το αίμα του στη φυλακή: «Πάλης
Ξεκίνημα νέοι αγώνες οδηγοί της
ελπίδας οι πρώτοι νεκροί…»
Το 1976, πάλι πρώτη Μαΐου,
σκοτωνεται ο αγωνιστής, σύμβολο της
αντίστασης κατά της χούντας Αλεκος
Παναγούλης «Πάλης ξεκίνημα νέοι
αγώνες οδηγοί της ελπίδας οι πρώτοι
νεκροί…».
Στη σημερινή συγκυρία όπου οι
ευρωπαϊκές κοινωνίες «δοκιμάζονται»
από τις πολιτικές δημοσιονομικής
πειθαρχίας λόγω της οικονομικής
κρίσης, που τα εργασιακά δικαιώματα
συρρικνώνονται δραματικά για όσους
ακόμα εργάζονται (ωραίο, μισθός,
κοινωνική ασφάλιση) σε συνδυασμό με
τον αποκλεισμό μεγάλου τμήματος της
κοινωνίας από την εργασία και την
υποχώρηση του κοινωνικού κράτους,
διαμορφώνονται δραματικές συνθήκες
για εκείνα τα τμήματα της κοινωνίας
που βασίζονται κυρίως στην εργασία
τους. Έτσι η σημερινή ημέρα δεν θα
πρέπει να είναι μόνο αφιερωμένη στην
εξοχή και στο μάζεμα λουλουδιών για
το στεφάνι του Μαΐου, αλλά να
σκεφτούμε και να συμμετέχουμε στις
απεργίες και στις διαδηλώσεις γιατί 128
χρόνια μετά τα γεγονότα στο Σικάγο, τα
αιτήματα των εργατικών συνδικάτων για
«οκτώ ώρες εργασίας, οκτώ ώρες
ανάπαυσης και οκτώ ώρες ύπνου»
παραμένουν επίκαιρα.
*αλλά ξέχασα βέβαια την ανάπτυξη που
έρχεται και θα τα λύσει όλα…
Ο Χρύσανθος Τάσσης διδάσκει
Πολιτική Κοινωνιολογία στο Τμήμα
Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής
Επιστήμης στο Δημοκρίτειο
Πανεπιστήμιο Θράκης
υγ1: www.spordog.gr
*το αφηνω στη κριση σας
τούρμπο και πράσινα άλογα
